Blog
Classical Is Wonderful
classical_blueslover
classical_blueslover Muzyka klasyczna, zwłaszcza słuchana na żywo, potrafi mocno zadreszczyć po plecach.
29 obserwujących 155 notek 344318 odsłon
classical_blueslover, 4 listopada 2011 r.

Liszt - Rapsodia Węgierska Nr 2

Franz Liszt – Hungarian Rhapsody nr 2

(Music box znajduje się tutaj:  theblues-thatjazz.com/pl/box/10725-liszt--hungarian-rhapsody-no2.html  )

W XVIII wieku na terytorium Węgier wykrystalizował się taniec nazywany Verbunkos. Taniec ten składał się z wielu części, które grane były w różnych tempach. Zgodnie z nazwą powstał podczas werbunków do cesarskiej armii . Z czasem Verbunkos stał się odrębnym stylem muzycznym.

Verbunkos

 

Franciszek Liszt znał verbunkos z dzieciństwa. Sądził, że to muzyka ludowa. Tymczasem wiele z nich było napisane przez kompozytorów w miastach i na dworach. Przejmowali je Cyganie i chyba stąd uchodziły za ich folklor.

Liszt urodził się w 1811 roku. 30 lat później był już największym wirtuozem fortepianu w Europie. Jako kompozytor został uznany za najlepszego przedstawiciela Nowej Szkoły Niemieckiej. Dopiero wtedy zwrócił się do muzyki z rodzinnych stron.

Do verbunkos. Z całej różnorodności tańców zaadaptował dwa główne elementy: lassan w wolnym tempie oraz friska w tempie żywym, szybkim. Dodał do tego cygańską skalę (ma ona sporo wspólnego z skalą bluesową) i technikę gry na fortepianie naśladującą cymbały.

Orkiestra Cygańska

 

Z tymi motywami podjął się dużego dzieła czyli skomponowania Rapsodii Węgierskich. W latach 1846 – 1853 napisał 15 rapsodii. Kolejne cztery powstały w latach 1882 – 1885 już pod koniec życia Liszta.

Oryginalnie zostały napisane na fortepian. Utwory cieszyły się olbrzymim zainterersowaniem publiczności. Liszt miał studenta - Franza Dopplera. Chcąc spełnić prośby o orkiestrację Rapsodii zadał jako ćwiczenie zorkiestrowanie sześciu z nich Dopplerowi.

Franz Doppler

 

Były to rapsodie o numerach: 2, 5, 6, 9, 12 i 14. Doppler pracował z wielkim zapałem. Liszt zrewidował jego efekt takt po takcie. Doceniając jakość pracy Dopplera pozwolił by jego nazwisko figurowało na pierwszej stronie wydawnictwa. W późniejszych latach Doppler napisał transkrypcję na flet i orkiestrę gdyż sam był wirtuozem tego instrumentu.

Rapsodia Węgierska nr 2 cis-moll powstała w 1847 roku. Jak dotąd jest to najbardziej lubiana, najbardziej ceniona i najsławniejsza z całego zbioru.

Jest przykładem nacjonalizmu w muzyce. Liszt chciał pobudzić i wesprzeć narodowe prądy węgierskie. Dedykował tę rapsodię księciu Laszlo Telekiemu. Teleki brał udział w Wiośnie Ludów w 1848 roku za co został wygnany z ojczyzny. Rapsodia ta została opublikowan po raz pierwszy, oczywiście w wersji fortepianowej, w 1851 roku.

Laszlo Teleki

 

Sukces był natychmiastowy i wielki. Orkiestrowa wersja wydana po kilku latach w Lipsku została równie entuzjastycznie przyjęta przez cały świat muzyczny.

Utwór posiada dwie wyraźnie określone części.
Część pierwszą lassan otwiera krótki choć dramatyczny wstęp. Mimo, że pierwsze akordy brzmią w tonacji Cis-dur to jednak szybko ustala się podstawowa tonacja cis-moll.
Nastrój lassan jest melancholiny i mroczny. Zawiera jednak i kapryśne i żartobliwe momenty.

Część drugą friska otwiera temat w tonacji Fis-dur. Modulując do cis-moll Liszt podejmuje temat z lassan. Dynamika i tempo narastają aż do wybuchu głównego tematu. Od tego miejsca friska podejmuje podróż pełną energi i pianistycznej brawury, wspieranej przez różne przebiegi harmoniczne. Modulacje są jednak trzymane w ryzach przez tonację cis-moll i odpowiadają jej A-dur.
Przed finałem Liszt jeszcze raz nawiązuje do lassan jednak w Fis-dur. I w tej tonacji następują końcowe oktawowe akordy przy intensywnym crescendo i prestissimo. Akordy wznoszą się i opadają przez całą klawiaturę aż do ekspresywnego końca.

Franciszek Liszt

 

Utwór jest bardzo trudny technicznie. Daje tym samym okazję wirtuozom fortepianu do wykazania się kunsztem. To z kolei budzi wśród słuchaczy wielki aplauz.

Sądzę, że tutaj należy widzieć ogromną popularność wirtuozów fortepianu i skrzypiec w ubiegłych wiekach. Większość z widzów miała lepsze lub gorsze wykształcenie muzyczne. Wspólne muzykowanie w domach było rzeczą normalną i lubianą. Wszyscy oni umieli docenić trudności techniczne utworów. Nie potrafili zaś docenić komponowania. Ceniono więc odtwórców. Twórców znacznie mniej.

Rapsodia nr 2 z uwagi na duży dramatyzm melodii bardzo często była wykorzystywana w ilustracjach do fimu. Pierwszym, który umieszczał ją nawet w roli głównej był Walt Disney. W 1929 roku wykonała ją Myszka Miki. Przez następne 80 lat rapsodia Liszta często towarzyszy nam przy oglądaniu filmów.

Hungarian Rhapsody - Kertész Csaba

 

Rapsodie Węgierskie wywołały szeroki oddźwięk u jego rodaków. Dyrektor Budapeszteńskiego Konserwatorium kilkukrotnie zapraszał go do objęcia jego stanowiska. Później starał się o to premier rządu. Liszt odmówił. Jako powody podał niechęć do wystepowania w roli wirtuoza i dyrygenta. Chciał zająć się tylko komponowaniem. Węgrzy byli niepocieszeni ale bezsilni.

 

Franciszek Liszt

Skomentuj Obserwuj notkę Napisz notkę Zgłoś nadużycie

Uwaga! Zmieniliśmy sposób komentowania, ale nadal możesz przeczytać stare komentarze do tego wpisu.

Zobacz komentarze

Tematy w dziale